Saharako bibliobusak eta liburutegiak mintzagai Nafarroako Parlamentuan

Iragan den ostiral eta larunbatean Nafarroako Parlamentua egin dira Saharako Bakea eta Askatasunaren aldeko talde parlamentarioen arteko konferentzia. Hona hemen bertan azaldutakoa: 

Otsailaren20an egin mahai-ingurua

Saharako kultura oro har, aberatsa da oso, baina tradizioz, ahokoa. Egia da tribu zenbaitetan bazela liburuarekiko atxikimendu handiago bertzeetan baina, belaunaldiz belaunaldi ahoz aho transmititu dira errituak, jakintza,  ohitura eta azturak.

Horregatik basamortuko liburutegiak egitea erronka handia izan da: hasieran bibliobusak izan ziren, eta une batean jauzia ematea erabaki zenean, izan zen Bubisherren, Sahararen aldeko idazleen elkartean gure arteko baten bat erokeriatzat hartu zuenik. 

Zorionez, hamabost urteko  ibilbide gogor bezain ederra lortu da wylaya bakoitzean bibliobus bana martxan eta liburutegi bana zabalik izatea. Ederra delako ikustea martxan dauden liburubusak eta jadanik finkaturik dauden bost  liburutegiak, hogeita hamar langile inguru bertan aritzen direlarik.

Ederra da bertan ume sahararrak ikustea, estreinakoz liburu bat eskuratzen dutelarik. Orobat, ederra da gazte sahararrak ikustea bertan bilerak, irakurle taldeak, idazketa tailerrak, antzerkia, hitzaldiak edota ikastaroak egiteko… edo, besterik gabe, gazteek elkar ezagutzeko baliatzen dutelarik. Izan ere, basamortuko liburutegiak bizirik daude, batez ere bertan lan egiten duten liburuzain, txofer eta zaindariei esker. 

Oro har, Saharako kulturak baditu habia sendoak eta Bubisher txoriari esker esperantzarako arrazoi onak, ametsak egia bihurtuak. Eta estreinakoz ume batek liburu bat eskuratzen duelarik mezu bat hartu eta aldi berean eman egiten du: irakurri, idatzi, pentsatu. Liburutegiak ez baitira umeak uzteko toki hutsak, eta bertan sortzen dira ume eta gazte saharar, bizi-biziak. 

XXI. mendeko liburutegiak ezin daitezke izan soilik liburu-biltegiak; are gutxiago, basamortuko liburutegiak. Bubisher txoriaren habiak pentsamendurako babesleku eta ekintzarako gordeleku biziak badira, luze biziko dira. Lana ez da bukatu, inondik ere. 

Duela berrogeita hamar urte, otsailaren 27an,  Bir lehlu-n Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoaren independentzia aldarrikatzeko gutunak testualki hauxe eskatzen zuen:  

“SEADk honakoa eskatzen dio nazioarteko komunitateari, munduan bakearen eta segurtasunaren oinarriak indartzearren zuzenbidea eta justizia ezartzea helburu dituen nazioarteko komunitateari:

Herri berri honen eraikuntzan eta garapenean lagun dezala, gizon-emakumezkoen duintasuna, ongi-izatea eta nahimenak bermatzeko.”

Nazioarteko Komunitateak giza-laguntza ematen du, baina gero eta gutxiago eta errefuxiatuen kanpamentuetan badira gobernuz kanpoko erakunde anitzek lan ikaragarria egiten dutenak. Gu elkarte txiki bat gara, eta ez dugu erraten hori egin behar ez denik.

Alabaina, gure irudiko, elikagaia eta botikak nahitaezkoak  izanik ere, orobat, kultura, jakintza eta trebakuntza ere behar-beharrezkoak dira. Ildo horretatik doa gure ekarpena, bibliobusak eta liburutegiak hornitzen, laguntzen, sostengatzen eta aberasten, noblea bezain pobrea den Saharako Herriaren kausaren alde. Mendebaldeko Saharara, sorterrira itzultzea lortzen duten arte.

Gora Sahara askea!

Sahara hurra!  

Gutun irekia munduari, Kubako emakume batek idatzia

Kubako emakume arrunt batek munduak ikusi nahi ez duen krimena salatzen du gutun ireki honen  bidez.

Gizateria osoari, munduko amei, mugarik gabeko medikuei, duintasuna gordetzen duten kazetariei, eta oraino justizian sinesten duten gobernuei:

Ene izena bertze anitzen izen bera da. Ene abizena zeharo arrunta da. Orobat, ez dut garrantzizko kargurik ere. Kubatar arrunta naiz. Alaba, ahizpa, abertzalea. Eta hau idazten ari naiz arima urratuta eta eskuak dardarka ditudalarik, gaur egun ene aberriak bizi duena ez baita krisi bat. Erailketa geldoa da, aurreikusia, eta Washingtondik hotz-hotzean burutua.

Eta munduak ezikusiarena egiten du.

Aiton-amonen izenean salatzen dut:

Kuban behar baino lehen hiltzen diren adinekoak badaudela salatzen dut, AEBk ezarritako blokeoak bihotzerako, tentsiorako eta diabeteserako botikak irlara heltzea eragozten duelako. Kontua ez da baliabide eskasia. Debekua propio egina da. Kubari botikarik saldu nahi dioten enpresek isunak, mehatxuak eta jazarpenak jasotzen dituzte. Zuen gobernuak, isil-isilik. Bitartean, aitona kubatar batek eskua bularrera eraman eta botikaren zain jarraitzen du. Herioak ez du abisurik ematen. Blokeoak, aldiz,  bai.

Umeen izenean salatzen dut:

Salatu nahi dut Kuban badela erregai faltagatik ez dabilen inkubadorarik. Badira jaioberriak borrokan biririk jarraitzegatik, AEBetako gobernuak deliberatzen duelarik zein herrialdek sal diezaguketen petrolioa eta zeinek ez. Badira ama kubatarrak beren seme-alaben bizia arriskuan ikusi dutenak, Washingtongo bulego batean sinatutako agiri batek ume kubatarren negarrak baino gehiago balio duelako.

Bitartean, non dago nazioarteko komunitatea? Non daude haurtzaroa hainbeste babesten duten erakunde horiek? Ala Kubako haurrek ez dute merezi bizitzerik?

Propio eragindako gosetea salatzen dut:

Blokeoa programatutako gosea dela salatzen dut. Kontua ez da janari eskasia. Ezin dugu erosi, zeren eta elikagaiak daramatzaten ontziak jazarriak dira. Banku-transakzioak blokeatu egiten dira. Izan ere, aleak, oilaskoa, esnea saltzen diguten enpresak zigortu egiten dituzte.

Kubako gosetea ez da ezbehar bat,hala beharrez sortua. Estatu Batuetako gobernuak halabeharrez ezarritako estatu-politikaren ondorioa da, 60 urtez luzatua, AEBetako administrazio guztiek eta bakoitzak eguneratua, Donald Trump-ek gogortua eta Marco Rubiok amorruz bururatua.

Horri "presio ekonomikoa" deritze. Nik gose bidezko terrorismoa deritzot horri.

Sendagile eta erizainen izenean salatzen dut 

Salatzen dut gure medikuek, mundu osoa kolapsatzen ari zen bitartean pandemian biziak salbatu zituztenek, gaur egun ez dutela ez xiringarik, ez anestesiarik, ezta X izpien ekipamendurik ere. Kontua ez da, beraz, ez dugula talenturik. Kontua da AEBek ezarritako blokeoak eragozten digula sargaiak, ordezko piezak eta teknologia eskuratzea.

Gure zientzialariek COVID-19aren aurkako bost txerto sortu zituzten. Bost. Inoren laguntzarik gabe. Oztopoak oztopo. Blokeoaren eta gezurren aurka. Eta guztiarekin ere, inperioak zigortzen gaitu erdietsi genuelako.

Munduari hauxe erraten diot:

Kubak ez du limosnarik eskatzen.

Kubak ez du soldadurik eskatzen.

Kubak ez du eskatzen maitatzeko.

Kubak justizia eskatzen du. Ez gehiago, ez gutxiago.

Ene aberriaren sufrimendua normaltzat hartzeari uzteko eskatzen dizuet.

Blokeori benetako izenez deitzeko eskatzen dizuet: gizateriaren kontrakom krimena.

AEBk lepoa estutzen digutelarik “elkarrizketa" eta "demokrazia" hitz politen amua ez irensteko eskatzen dizuet

Ez dugu karitaterik nahi, bizitzen utz gaitzatela baizik.

Isil-isilik dauden gobernu konplizei: Historiak epaituko zaituzte.

Gezurra esaten duten komunikabideei: egiak beti aurkitzen ditu arrakalak.

Zigorrak ezartzen dituzten borreroei: Kubako herriak ez du ahazten ez barkatzen.

Bihotzean oraindik gizalegea gordetzen dutenei: begiratu Kubari. Begira zer egiten diote eta galdetu elkarri: Historiaren zein aldetan egon nahi dut?

Populu erraldoia duen uharte txiki honetatik 

Kubatar arrunt bat, sekula amore emanen ez duena. 

Goiko testu horrek barruak astindu badizkizu, zabaldu.

Ez zait axola 10 ala 10.000 lagun edo jarraitzaile dituzun.
Ez zait axola zure profila publikoa edo pribatua den.
Ez zait axola ez baduzu sekula deusik ere partekatzen.
Zeren eta kontu hau desberdina da zeharo.
Hau ez da ilunabarreko argazki pollit bat.
Hau ez da axalezko kontu bat.
Hau ez da beste iritzi huts bat.
Hau irrintzia da. Eta irrintziak ez dira isilpean gordetzen ahal. 
Aditzen dira. 
Zabaltzen dira. 
Biderkatzen dira.

Zabaldu munduak jakin dezan Kuban ez dagoela krisirik, AEBk eragindako krimen handi bat baizik.

Bertze herrialdetako amek jakin dezaten Kuban badaudela umeak blokeoak itzalitako inkubadoran bizia salbatzeko borrokan.

Beste lurralde batzuetako aitona-amonek jakin dezaten Kuban badirela agureak eta atsoak hiltzen direnak Washingtonek sartzen uzten ez dituen sendagaien esperoan eta desesperoan.

• Gobernu konplizeek ahalke eta lotsa senti dezaten.

• Hedabide gezurtiek jakin dezaten gezurrak hanka motza duela. 

• Borreroek jakin dezaten ez garela isilduko.

Hau guztiau partekatuko balu pertsona bakar batek, ez luke ezertarako balio izango. 
Baina hamaika lagunek eginez gero, bai.

• Ez ezazu testu hau gorde, otoi.

• Ez zaitez zure isiltasunari esker konplize izan, faborez. 

• Eman eta zabal ezazu lau haizetara, mesedez.

Ez ahantzi Palestina!

 

Gaur, Berriozarko Osasun Etxearen aurreko kale-agerraldian

Berriozarko Osasun Etxearen atarian ostegunero biltzetik hileko azken ostegunean biltzera pasatu gara berriozartar batzuk. Horregatik, aldaketak aldaketa, mila esker zin-zinez ilbeltzaren azken ostegun honetan hurbiltzeagatik.

Zoritxarrez, Palestinako egoerak zalditik astora eta astorik lurrera egin du eta, gainera, munduan inperialismo yankiaren adierazle nartzisista den Trump-ek piztutako krisi berriek arreta eta fokua desbideratu dituzte, bai Venezuelara, bai Groeandiara, bai Iranera; hori horrela, Palestina bigarren maila batean gelditu delarik. Haatik, horrek Israeli mesedegarria zaio inpunitate are handiagoz joka dezan, komunikabideek fokua Palestinatik aldendu eta beste hainbat tokitara fokuratzen dituztelarik.

Beraz, Inperialismo basatiak erasoak biderkatu dituen urte hasiera honetan, ez dakit ohartzen garen zeinen garrantzizkoa den elkartasuna, ze garrantzia duen elkartasunari eta presioari eusteak gobernu sionistak aurrera daraman genozidioa salatuz. Izan ere, su-eten aizuna eman zenetik bostehun palestinar hil ditu armada israeldarrak.

Europaren isiltasun konplizea urratzeko eta Estatu espainolak Israelekiko harreman oro behingoz bertan behera utz ditzan, Palestinak nazioarteko elkartasuna behar du oraindik, eta hileko azken ostegunean osasun etxearen atarian elkarrekin biltzera egiten dizuegu dei, palestinarren ahotsa eta deiadarra ahantzia izanen ez bada. Hurrengo kale agerraldira arte, ezin besoak antxumaturik gelditu eta egunerokoan presioa egiten jarraitu behar da, aldez eta goldez jarraitu ere.

Ez ahantzi Palestina!

Olentzero Berriozarren, bertsotan

 

Berriozarko Ilargi plazan, bart

Olentzero nauzue

mendi(a)n ikazkina
beltz-beltza dut txapela
beltz-beltza zikina
berri gorriak eta
mingaina arina
izan dezazu(t)ela
egun atsegina.

Ene ondoan dugu
bai, Mari Domingi
ni bezain inportante
ulertu hori ongi!
Matxistarik badago
ez etorri niri,
matxistentzat ikatza
dakart nik opari

Negua heldu dela
lehorra eta hotz
urte zaharra jada
gelditu zaigu motz
Agur betiko beraz
bi mila hogeita bortz
urte berri hobea
izanen delakotz 

Euskaraz entzuteak
ematen dit poza
gorputza ez daiteke
hezur hutsez osa
Berriozar gorputza
euskara bihotza
euskararik gabeko
Berriozar motza.

Aro berri on!

Joxe Austin Arrieta-ren "Palinpsestoa" Durangoko Azokan

Joxe Austin Arrieta, solaskide

Durangoko Azokaren abaroan, Jose Austin Arrieta Ugartetxea donostiarra aurkezteko eginkizun eta plazera izan nuen, Ahotsenean. Idazleak hirutan hogei eta hamabortz, eta bizitza oparokoa, inondik ere: Filologia Erromanikoan lizentziaduna, irakaslea, poeta, UZEI eta UEUn ibilia, Kutxan, kontu-hartzaile... eta Euskaltzain urgazlea ere bai! Kltismo bat baliaturik, “Homo Faber” bat.. Derradan, bidenabarkoan, Max Frisch suitzarraren Homo Faber eleberria euskaratu zuela gure solaskideak, baita William Goldingen Eulien Ugazaba ere, bertzeak bertze. Horatz eta beraz, itzultzaile ere bai.

Joxe Austin Arrieta gure idazle handietarikoa da, ez ulertua eta askietsia, euskalalari suharra eta Euskal Herri euskaldun, batua eta sozialistaren aldeko ekintzaile zaildua, eskarmentu handikoa. Hona ekarri gaituena, bere opus magna, zeren eta “Idazle bat ez da sekula erretiratzen, jubilatzen baizik” eta berak erretreta hartu zuenetik orain arte bilduta eta idatzitakoa jasota da Palinpsestoa mardulean.

Nabigatzaileendako oharra

Liburua poliki-poliki irakurri beharrekoa, egiturak eta ezaugarriek hartaratuta, idazlanak eskatzen dituen arreta eta tai gabeko excursus anitzek eta askotarikoek behartuta, kontuan hartuz, gainera, hamaika geruzatan dagoela antolatuta, tipula baten gisara eta egileak berak idatzia duenez; Jose Austin Arrietak berak dioenez, “hitz-jolasetarako nire mania, mamiari ezin eta durundiari beharko ekin.”

Palinpsestoa liburu aberats eta naroa den obra handi bat duzu, zaila sailkatzen, nobelaren, kronikaren eta saiakeraren arteko esparru lausoa, liburu hibridoa, sailkatzeko tenorean liburuzainen buhuheste alegia. Jose Austin Arrietak oldozpenak isuri nahi izan ditu liburu honetara; usu, sentipen eta gogoeta kontraerrankorrak, eskuarki liburuaren “pertsonaia” alter ego horiekin dituen eztabaidetan; pertsonaia horiek, izatez ez dira batere arruntak, ikasiak eta jantziak izanik, eta egileak fineziaz garatzen ditu hausnarketa horiek, bere mintzakide diren sosias anitzekin eleketan —batez ere bere Alter ego den Kepa Arrastirirekin—.

Bide batez ohartarazi nahi nioke irakurleari solasek eta oin-oharrek ez dutela betiko funtzio akademikoekin zerikusirik; guztiz alderantziz, testuaren osagarri, jarraibide eta solaskide baitira, gogora ekarriz Sarrionandiaren Moroak gara behe-lainoen artean liburukoaren ohar jakingarri oparoak.

Egileak dioenez, liburukote honetan “makina bat pasadizo autoplagiante”, anitzetatik haratago, paper ebakin zaharretatik haratago, collage aberats batetik haratago, balio literario, historiko eta soziologiko handiko obra dugu; liburu hau gozagarria izanen da da, betiere literatura landuaz gozatzen nekerik hartzeko prest badago. Asko eskatzen duen liburua izanik ere, eman, asko ematen dizu bueltan; eman bezain bertze —edo gehiago— ematen du ordainetan Palinpsestoak.

Laburbilduz

Etxean izateko liburu bat da, liburu honetan hausnarketa esperientzia pertsonaletik harago zerpentsaturik ematen duen liburu-mugarri bat, tarteka-marteka bistadizo bat eman eta gure iragan hurbilaz eta geure geroaz gogoeta egiteko tresna oparoa.

Bukatzeko, herenegun Espainiako Konstituzioaren urteurrena zenez gero, pentsatu nuen norbaitek esanez gero “¿qué dice tu DNI?” edo “o eres español o no eres nada”, Joxe Austin Arrietari Palinpseston irakurritakoa gogoratu nahi nuke: “Esaiok ezetz. Garena garela, eta ezer ez garela garenak ez bagara”.

Joxe Austin Arrieta eta Lucien Etxezaharreta
Maiatz-ek Durangoko Azokan daukan saltokian