2016-07-20

Azkenik - Idea Vilariñoren poema bat

Ukabilkada bat eman nuen
bi
horman.
Une batez ezin izan nuen arnasarik hartu.
Birao bat esan nuen.
beste birao bat.
Eta azkenik, mututu nintzen
eta azkenik mugitu gabe gelditu nintzen marko batean agondurik
bizitzen saiatzen
arnasa hartzen saiatzen
eta neure buruari esan nion
azkenik
ene jainkoa
gertatu egin da
azkenik
gaur
hilak 19
hirurogeita hamarreko uztailean.

1979ko uztailaren 19an idatzia, Nikaraguari eskainia

Atzo Fronte Sandinistaren garaipenaren urteurrena izan zenez, Idea Vilariño olerkari uruguaiarraren poema bat euskaratzea bururatu zait. Ez da lehendabiziko aldia Nikaragua agertzen dela blog honetan bertan, ezta Idea Vilariño olerkaria ere... Azkenik ez da azkena izanen, segurki

2016-07-16

Hendaiako gauak

Dialisi-makinaren argi motelek, gauaren erdian, nabarmen. Oraindik ordu batzuk falta dira drainatze sei zikloak bukatzeko, eta txiza egiteko beharra dut, behar handia izan ere. Bazter batean dudan Baxter etxeko makinari lotua egonik, ezin komunera joan eta plastikozko pixontziarekin moldatu behar. Haztaka bilatzeari ekin diot, eskuin besoa luzatuz, baina hutsa ukitzean larritu egin naiz. Ez nuen ahantziko, bada, bart pixontzia ekartzea nire ohe ondora! Larritzen hasi naiz, harik eta hatz mamiekin plastikozko bonbilla ukitu dudan arte. Ohikoa ez den tokian zegoen gaur pixontzia, eta ohikoa ez den gela batean, egunerokoa ez den ohe batean natzala gogoratu dut bat-batean. Bai, Hendaian naizela gogoratu dut, lagun baten etxean, hondartzatik ez urrun. Erronka bat izan da oporretara etortzea dialisi-makina eta guzti, baina erronka gainditu egin dudala uste dut, arazoak arazo, eta Baxter etxekoen hutsegitea gorabehera glukosa poltsak ekartzeko tenorean. Nolanahi, dialisi-makinak, nire amorante setati halakoak, ez dit kale egin; armairu baten barruan kokatu dut dialisi-makina, eta glukosa-poltsak pertxa banatan zintzitikatuz moldatu egin naiz egunotan.

Glukosa poltsak zintzilikatzeko soluzio bat

Hori guztia gogoratu dut azkar, lipar batez, gero pixontzia hartu eta maskuria hustutzeari ekin diot. Agian bart ez nukeen azkeneko tragoska hori edan behar, baina egarri nintzen eta Bretainiako sagardo hori biziki maite dut, eta zaila da Hegoalden lortzen... Bretainiako sagardo gozoa da nire bizio bakarra Hendaiara etortzen naizenetan... Botila bat eramanen dut bueltan, hemendik hilabete batzuetara hartu eta Hendaiako egunak gogoratzeko, Bretainiako sagardoa bezain gozoak.

2016-07-01

Lesakatik bueltan, bertsotan

Aitatasun karneta
omen dauka Xabik
Ezkaban bera ez bada
ez dago girorik
ta gaurko bazkarian
ezin hutsik egin
Lesakan ez du behintzat
gaur galdu punturik


Kurtsoa bukatzea
ez da, ez, makala
hori ospatutzeko
bazkari mundiala
Lesakan hartu dugu hiruna koktela
Josuneren herrian
erregek bezala


Josuneren herrian
Terreros falta zen
bertso bat osatzeko
nahikoa lan, hemen
ongi bukatu dugu
hori da nabarmen
orain aprobetxatu
atsedena hartzen

Interinoentzako
bertsoak doazi
lehen proba gaindituta
zorion garrasi
orain ez etsi eta
segi eta segi
oposaketan plaza
baietz irabazi

2016-05-19

Dialisi-makinaren argitxoak

Dialisi-makinaren argitxoek logelako iluntasuna urratzen dute. Drainatzeak min eman eta esnatu egin nau. Hainbat hilabetetan, dialisi-makinaren zarata txikiek lagundu naute lorik gabeko gau luzeetan, makinaren zaratei eta drainatze-zikloei ohitura hartu arte. Amorantearen argazkia izeneko testuan aipatu nuen jada: iazko urritik dialisia egiten dut gauero-gauero bederatzi orduz, ohean nagoen bitartean, eta maiatzean gaudelarik, neurria hartu diodala esan dezaket.

 Gaur, baina, drainatze mingarriak esnatu egin nau. Gauaren ilunean dialisi-makinaren pantailla txikian 6tik 3. drainatzean dela dio: dreinatzeak ez ninduen esnatu beharko, baina esnatu egin nau azken xurgaketak. Baxter etxeko makinaren zaratak ederki ezagutzen ditut jada; begiratu gabe ere badakit bukatu duenean xurgatzen eta glukosa berriz nire gorputzera sartzen hasten denean.

 Gaur mina ez da oso handia izan, nahikoa, baina, loaldia hausteko; sei drainatze egiten dituenez gauero, oraindik gauaren erdian gaudela esan nahi du; eskubiko eskua luzatu eta hatzen puntekin iratzargailua hartu nahi izan dut; bada garaia orratz argiztatuak dituen beste iratzargailu bat erosteko, etxean duguna ez baita iluntasunean ikusten, eta gauez botoi bati sakatu behar zaio zein ordutan bizi garen jakiteko. Gauaren sakonean, baina, hatzak ez dira nahi bezain trebeak eta hatz-puntekin ukituta iratzargailua bota egin dut lurrera. Erdi esna erdi lo nagoen honetan maldizioka hastear egon naiz, baina ondoan datzan emazteak ez du hori merezi; emaztea ere ohituratu egin da dialisi-makinaren gora-beherei eta orain alarmak ere ez ditu beti aditzen; drainatze-makinaren alarma zaratatsua gutxitan hasten da joka, eta jadanik hain ongi ezagutzen ditudanez zantzuak, batzuetan alarma jo baino lehen kapaza naiz aurre hartzeko arazoari eta alarmaren zarata gogaikarria saihesteko emaztea ez esnatzeko. Zeinen zoriontsu egiten nauen emaztearen arnasaldi erritmikoak.

Erdi esna-erdi lo nagoen honetan dialisi-makinaren zarata txikiak eta emaztearen arnasaldien kulunkan gelditu naiz... lo.

2016-05-17

Maiatz aldizkariaren literatur topaketa: Iruñea - Baiona

Beti eraman ohi dut agenda bat aldean, dela alkandoraren poltsikoan, dela berokiaren patrikan. Izanez ere, alkandora poltsikodun izan ezean ez dut erosten, eta berokiaren poltsikoan agenda sartu ezean, ere ez. Agerian dago, beraz, moda ez den beste irizpide zenbaiten pisua. Etxetik kanpo nagoela, agenda horretan jasotzen ditut egunean zehar entzuten, irakurtzen edota aldez eta moldez jasotzen ditudan istorio-mixtorio eta kontu bitxiak.

Noizbait gertatu izan zait agenda ahaztea etxean eta istorio bat galtzea garaiz ez jasotzeagatik. Duela bost urte, Maiatz argitaletxeak 30 urte betetzen zuela eta, Lucien Etxezaharreta editoreak gonbidatu gintuen Maiatz aldizkariaren kolaboratzaileok bazkari batera Baionara. Iruñetik Juankar Lopez-Mugartza eta biok abiatu ginen goiz hotz batean Iparralderantz, haize hotzak lagun eta elurraren beldur. Baina bidaia oso atsegina izan zen, Juankar lagunaren hitz jario aberatsari esker. Istorioak lotuz eta hizkuntza jolasekin gozatuz egin genuen bide zati bat eta Bidebietako tunelaren parean oso berezia zen zerbait bota zuen Juankarrek, buruan argi-izpi bat piztu zidan zerbait... Tamalez, ez nuen jaso, ez nuen hitz pare bat edo hiru bereden jasotzeko aukerarik izan, agenda etxean ahantzirik... Autoa geldiarazteko eta paper txatal batean bizpahiru hitzetan ideia biltzeko eskatzeko zorian izan nintzen... baina hori eskatzea gehiegi iruditu zitzaidan.
“Hortik ipuin bat atera daiteke, Juankar!“ esan nion lagunari, buruan ipuin bihur zitekeen ideia hori azpimarratu nahian. “Zuk beti esaten duzu gauza bera, Josu” eman zidan arrapostu. “Idatz ezazu ipuin bat, bada!”

Bidean aitzina egin genuen, eta bertze gai batzuk izan genituen solasgai, eta irri karkaila anitz egin genuen, eta Baionara heldu ginen, eta oroitzapen hitseko Monbar hotelean hartu genuen kafea, eta eguerdiko 12,30etan bazkaltzera bildu ginen Maiatz-eko lagunekin, eta Lucien laguna han genuen zain, eta Itxaro Borda zuberotarra, eta Piarres Aintziart heletarra, eta Hegoaldeko Iñigo Aranbarri, Patxi Larrionekin; eta Iparraldeko Aurelia Arkotxa, eta Peio Jorajuria garaztarra, eta Txomin Peillen handia, —ni, Txomin Peillen miretsiarekin bazkaltzen eta hitz egiten!— eta poesiaren tunelaren barnera sartu ginen eta zeharo ahaztu nuen Juankarrek kontatutako pasadizo horren haritik buruan piztu zitzaidan ipuin-gai hura... Baionatik bueltan, etxera helduta, gogor eta gogoz saiatu nintzen gogoratzen... alferrik, baina.

Oso gaizki eman nituen hiru edo lau egun, ideia hura gogoratu ezinik. Guztiz jota eman nion hamaika buelta ene buruari, argi hura nolakoa zen gogoratzen saiatzen nintzelarik. Baina ideia “etorri” ez, eta urduritu nintzen izugarri. Tunel baten barruan sentitzen nintzen, ilunpean, tunelaren ahoaren argia antzeman ezinik. Saiatu nintzen aletzen Juankarrekin izandako mintzagaiak, baina orduak igaro ahala, gero eta zailagoa zitzaidan ideiak ordenatzea, eta tunelaren ahoaren argia gero eta lausoagoa zegoen nire baitan, gero eta antzemanezinago.

Amore eman nuen nire ezintasunaren tunelean, eta tunelaren beltzera begiak behin egokituta, nire ezintasunaren inguruko hitz hauek idazten hasi nintzen, tunelaren baitan bildutako lerroak, eta paradoxikoa den arren, tunelaren beltzenean aurkitu nuen tuneletik bertatik ateratzeko bidea, testu txiki hau apailatzeko bidea.

Bioy Casares idazle argentinarrak azaldu zuen istorio bat sortzen ahal dela gutxien espero duzun lekuan eta gutxien espero duzun unean; gutxien espero daitekeena izan daiteke idazteko akuilu: “Estimulu asko eta askotarikoetatik sortzen dira ipuinak. Denborari eta eskarmentuari esker, narratzailearen buruan osatuz doa istorio-prozesadore moduko bat, makina txiki baten tankerakoa. Makina txiki hori baliatuz, burmuinak jasotzen dituen informazio batzuk baztertzen eta bestetzuk hartzen ditu. Orduan i(ra)gartzen du: hemen bada ipuin bat.” Baita tunel beltz batean ere.