2016-05-19

Dialisi-makinaren argitxoak

Dialisi-makinaren argitxoek logelako iluntasuna urratzen dute. Drainatzeak min eman eta esnatu egin nau. Hainbat hilabetetan, dialisi-makinaren zarata txikiek lagundu naute lorik gabeko gau luzeetan, makinaren zaratei eta drainatze-zikloei ohitura hartu arte. Amorantearen argazkia izeneko testuan aipatu nuen jada: iazko urritik dialisia egiten dut gauero-gauero bederatzi orduz, ohean nagoen bitartean, eta maiatzean gaudelarik, neurria hartu diodala esan dezaket.

 Gaur, baina, drainatze mingarriak esnatu egin nau. Gauaren ilunean dialisi-makinaren pantailla txikian 6tik 3. drainatzean dela dio: dreinatzeak ez ninduen esnatu beharko, baina esnatu egin nau azken xurgaketak. Baxter etxeko makinaren zaratak ederki ezagutzen ditut jada; begiratu gabe ere badakit bukatu duenean xurgatzen eta glukosa berriz nire gorputzera sartzen hasten denean.

 Gaur mina ez da oso handia izan, nahikoa, baina, loaldia hausteko; sei drainatze egiten dituenez gauero, oraindik gauaren erdian gaudela esan nahi du; eskubiko eskua luzatu eta hatzen puntekin iratzargailua hartu nahi izan dut; bada garaia orratz argiztatuak dituen beste iratzargailu bat erosteko, etxean duguna ez baita iluntasunean ikusten, eta gauez botoi bati sakatu behar zaio zein ordutan bizi garen jakiteko. Gauaren sakonean, baina, hatzak ez dira nahi bezain trebeak eta hatz-puntekin ukituta iratzargailua bota egin dut lurrera. Erdi esna erdi lo nagoen honetan maldizioka hastear egon naiz, baina ondoan datzan emazteak ez du hori merezi; emaztea ere ohituratu egin da dialisi-makinaren gora-beherei eta orain alarmak ere ez ditu beti aditzen; drainatze-makinaren alarma zaratatsua gutxitan hasten da joka, eta jadanik hain ongi ezagutzen ditudanez zantzuak, batzuetan alarma jo baino lehen kapaza naiz aurre hartzeko arazoari eta alarmaren zarata gogaikarria saihesteko emaztea ez esnatzeko. Zeinen zoriontsu egiten nauen emaztearen arnasaldi erritmikoak.

Erdi esna-erdi lo nagoen honetan dialisi-makinaren zarata txikiak eta emaztearen arnasaldien kulunkan gelditu naiz... lo.

2016-05-17

Maiatz aldizkariaren literatur topaketa: Iruñea - Baiona

Beti eraman ohi dut agenda bat aldean, dela alkandoraren poltsikoan, dela berokiaren patrikan. Izanez ere, alkandora poltsikodun izan ezean ez dut erosten, eta berokiaren poltsikoan agenda sartu ezean, ere ez. Agerian dago, beraz, moda ez den beste irizpide zenbaiten pisua. Etxetik kanpo nagoela, agenda horretan jasotzen ditut egunean zehar entzuten, irakurtzen edota aldez eta moldez jasotzen ditudan istorio-mixtorio eta kontu bitxiak.

Noizbait gertatu izan zait agenda ahaztea etxean eta istorio bat galtzea garaiz ez jasotzeagatik. Duela bost urte, Maiatz argitaletxeak 30 urte betetzen zuela eta, Lucien Etxezaharreta editoreak gonbidatu gintuen Maiatz aldizkariaren kolaboratzaileok bazkari batera Baionara. Iruñetik Juankar Lopez-Mugartza eta biok abiatu ginen goiz hotz batean Iparralderantz, haize hotzak lagun eta elurraren beldur. Baina bidaia oso atsegina izan zen, Juankar lagunaren hitz jario aberatsari esker. Istorioak lotuz eta hizkuntza jolasekin gozatuz egin genuen bide zati bat eta Bidebietako tunelaren parean oso berezia zen zerbait bota zuen Juankarrek, buruan argi-izpi bat piztu zidan zerbait... Tamalez, ez nuen jaso, ez nuen hitz pare bat edo hiru bereden jasotzeko aukerarik izan, agenda etxean ahantzirik... Autoa geldiarazteko eta paper txatal batean bizpahiru hitzetan ideia biltzeko eskatzeko zorian izan nintzen... baina hori eskatzea gehiegi iruditu zitzaidan.
“Hortik ipuin bat atera daiteke, Juankar!“ esan nion lagunari, buruan ipuin bihur zitekeen ideia hori azpimarratu nahian. “Zuk beti esaten duzu gauza bera, Josu” eman zidan arrapostu. “Idatz ezazu ipuin bat, bada!”

Bidean aitzina egin genuen, eta bertze gai batzuk izan genituen solasgai, eta irri karkaila anitz egin genuen, eta Baionara heldu ginen, eta oroitzapen hitseko Monbar hotelean hartu genuen kafea, eta eguerdiko 12,30etan bazkaltzera bildu ginen Maiatz-eko lagunekin, eta Lucien laguna han genuen zain, eta Itxaro Borda zuberotarra, eta Piarres Aintziart heletarra, eta Hegoaldeko Iñigo Aranbarri, Patxi Larrionekin; eta Iparraldeko Aurelia Arkotxa, eta Peio Jorajuria garaztarra, eta Txomin Peillen handia, —ni, Txomin Peillen miretsiarekin bazkaltzen eta hitz egiten!— eta poesiaren tunelaren barnera sartu ginen eta zeharo ahaztu nuen Juankarrek kontatutako pasadizo horren haritik buruan piztu zitzaidan ipuin-gai hura... Baionatik bueltan, etxera helduta, gogor eta gogoz saiatu nintzen gogoratzen... alferrik, baina.

Oso gaizki eman nituen hiru edo lau egun, ideia hura gogoratu ezinik. Guztiz jota eman nion hamaika buelta ene buruari, argi hura nolakoa zen gogoratzen saiatzen nintzelarik. Baina ideia “etorri” ez, eta urduritu nintzen izugarri. Tunel baten barruan sentitzen nintzen, ilunpean, tunelaren ahoaren argia antzeman ezinik. Saiatu nintzen aletzen Juankarrekin izandako mintzagaiak, baina orduak igaro ahala, gero eta zailagoa zitzaidan ideiak ordenatzea, eta tunelaren ahoaren argia gero eta lausoagoa zegoen nire baitan, gero eta antzemanezinago.

Amore eman nuen nire ezintasunaren tunelean, eta tunelaren beltzera begiak behin egokituta, nire ezintasunaren inguruko hitz hauek idazten hasi nintzen, tunelaren baitan bildutako lerroak, eta paradoxikoa den arren, tunelaren beltzenean aurkitu nuen tuneletik bertatik ateratzeko bidea, testu txiki hau apailatzeko bidea.

Bioy Casares idazle argentinarrak azaldu zuen istorio bat sortzen ahal dela gutxien espero duzun lekuan eta gutxien espero duzun unean; gutxien espero daitekeena izan daiteke idazteko akuilu: “Estimulu asko eta askotarikoetatik sortzen dira ipuinak. Denborari eta eskarmentuari esker, narratzailearen buruan osatuz doa istorio-prozesadore moduko bat, makina txiki baten tankerakoa. Makina txiki hori baliatuz, burmuinak jasotzen dituen informazio batzuk baztertzen eta bestetzuk hartzen ditu. Orduan i(ra)gartzen du: hemen bada ipuin bat.” Baita tunel beltz batean ere.


2016-05-03

Batzuei poesia gustatzen zaie -Wislawa Szymborskaren poema bat-

BATZUEI POESIA GUSTATZEN ZAIE

Batzuei,
erran nahi baita, guztiei ez.
Gehienei ere ez, gutxi-gutxiri baino ez.
Ez kontuan hartu eskolak, hor derrigorrezkoa da-eta,
eta poetak berak ere bazter uztita,
mila lagunetik biri gustatzen zaie.
Gustatzen zaie,
bati fideo-zopa gusatzen zaion gisan,
bati kunplimenduak eta urdin kolorea gustatzen zaion gisan,
bati bufanda zaharra gustatzen zaion gisan,
bati beti berea lortzea gustatzen zaion gisan,
bati txakurrari laztan egitea gustatzen zaion gisan.
Poesia,
baina zer da poesia.
Zalantzazko erantzun bat baino gehiago
eman zaio galdera horri.
Eta jakin, nik ez dakit, eta gogor heltzen natzaio poesiari
helduleku bati heltzen zaion gisa berean.




Hasiera eta bukaera, 1993.  

2016-04-11

Errezeta

Bainuontzian
gorputz osoa uretan murgil
burua eta eskuak atera
eta hatz mamietan
gelditutako ur tanta
hatz batetik bestera pasa
ur tantaren baretasuna sentitzeko
eta orduan
idatzi poema bat hauxe,
urrutiago joan gabe,
eta denbora zatikatzen denean,
utzi poema idazteari
bainuontziaren kanila ireki
eta hartu
txorrotari darion
baretasun hatsa.

HATSAren poesia bilduman aurten argitaratutako olerkietako bat

2016-04-06

Auxtin Zamorari, esker onez

Sofokles greziarrak zioenez, “Espero ez den poza baino poza handiagorik ez da”. Poza handiz biltzen gara urtero hemen, Larralden, eta aurten ere espero izateko poza hartu dugu berriz ere lagun zaharrak ikustean, eta baita lagun berriak egitean ere. Egia da Hatsaren Egunaren karietara batzuk elkar ikusten dugula soilik urtean behin; egia da, bestalde, Hatsaren Egunean ezagututako lagun bat beste nonbait topatzean —Hatsaren poesiak emandako poza espero gabe berritua —ematen duela poza handia. Are poza handiagoa ematen du lagun berriak egiteak, urterik urte Hatsaren poesiaren arrimora beti aurpegi berriren bat, hats berriren bat, gehitzen zaiolako taldeari.

 Eta taldea diot, oso talde sui generis izanik ere, eta taldea bada batez ere Auxtinek egindako lan eskergari esker izan da; hori bai dela pozgarria, Auxtin Zamora den bezalakoa izatea: langile fina eta umila, euskaltzale suharra eta eskuzabala. Espero ez den poza baino poza handiagorik ez da, zioen Sofokles zaharrak, eta egia bada —eta gure azpilanaren oihartzunik heldu ez bazaio gure lagunari—, espero ez duen opari xume bat eman nahi diogu Hatsa elkartearen buru, beso, bihotz eta giharra den Auxtin Zamorari.



Hatsaren Egunaren kari, hori izan zen Auxtin Zamorari egindako testua.