2013-12-27

Argazki-haiku bat





Haiku ttiki hori argitara eman berri da, erdarazko haiku askoren artean euskarazko bakarra, Hojas en la acera izeneko haiku-aldizkarian. Ez dute, haatik, neronek egindako argazkia argitaratu. Haiku barietate hau —argazki-haikua— oso interesgarria da, eta irudiarekin batera doan haikua argazkitik kanpo utz daiteke (irudia ez zikintzeko edo), ala argazkian bertan utzi, kasu honetan egin dudan gisan.

Haiku hori argitaratua zegoen jada Orbel azpiko haikuak nire liburuttoan, azaroan aterea denonartean argitaletxearen eskutik, argazkirik gabe, baina.

Olaldeatik Orotz-Betelura doan errepidean hartutako irudia da, Iturristia izeneko iturriak Iratira usak isrtzen dituen lekuan, eta Haikunversaciones haiku-taldeak antolatu duen erakusketan dago ikusgai; erakusketan, aldiz, haikua ez da irudian bertan txertatuta agertzen, beste egileen argazki-haikuetan agertzen den gisa berean. Erakusketa ikusgai egon da Iruñeko Yamaguchi liburutegian, orain Lizarran, eta laster Zizurren ere egonen da. Udaberrian, Japoniara eramanen dute, Yamagutxira.


Haikunversaciones taldekideekin, Iruñeko Yamagutxi liburutegian haiku-argazki erakusketa atzean genuelarik

2013-12-26

Guardia zibilak,Mendebaldeko Sahararen lurralde okupatuetan


Duela 6 egun egindako argazki hauek frogatzen dutenez, guardia zibilak sahararren lurralde okupatuetan ere ibiltzen dira Marokoko militar okupatzaileekin batera, eta Mendebaldeko Sahararen gatazkan Espainiak duen ustezko “neutraltasuna” kolokan gelditzen da.

Izan ere, Espainiaren kolonia ohia izanik, agente espainiarrak ezin dira Saharan egon, are gutxiago indar armatuetako kideak. Errefuxiatu Sahararren Frantziako Elkarteak ezagutzera eman duenez, Argazkiak abenduaren 20an hartuak dira, Aaiun hiriko Bucraa karrikan, eta uniformez jantzitako bi guardia zibil agertzen dira, bata emakumezkoa, gizonezkoa bestea, ondoan Marokoko segurtasun indarretako kide batekin batera. Saharako giza eskubideen aldeko ekintzaileen arabera, bi militar espainolak hotel batean bizi dira, eta hotel hori Marokoko armadako goi agintarien eta zerbitzu sekretuetako kideen ostatu izan ohi da. 

Albiste honek hainbat eta hainbat galdera iradokitzen ditu: Noiztik daude berriz militar espainolak Saharan? Zertan laguntzen diote Marokori? Uniformez jantzitako guardiez landa, uniformerik gabekoak ere al daude? Zertan ari dira? Aaiunen bertan duela gutxi sahararrek eta boluntario kanariarrek pairatu duten oldarraldi errepresiboarekin loturarik al du? Espainiako erresumak eta Marokoko erresumak sinatu berri duten itun lotsagarri bat Sahararren itsasoa ustiatzen jarraitzeko; itunaren ordainetan al daude guardia zibilak han? Edo Espainiak Marokori saltzen dizkion armak direla-eta daude hor benemeritoak? Espainiaren neutraltasuna de facto hautsi bada, zeren zain daude Nazio Batuak neurriak hartzeko?

Abendu honen hasieran errefuxiatu sahararren kanpamentuetan egon naiz, izen bereko Aaiun kanpamentuko Deichera-n. Hango alkateak, Salej-ek, istorio hau kontatu zidan. Paradisurako eta infernurako bideak zaintzen zituenari joan zitzaion lau lagun. Zaintzaileak lehenari galdetu zion: “Nongoa zara?” “Marokoko Erresumako naiz.” “Infernura.” esan zuen zaintzaileak. Bigarrenari ere galdetu zion ea nongoa zen. “Frantziakoa naiz” “Infernura” esan zuen berriro zaintzaileak. Hirugarrenari ere galdetu zion. “Espainiakoa naiz.” “Infernura” errepikatu zuen zaintzaileak. Azkenik, laugarrenari galdetu zion ea nongoa zen. Laugarrenak esan zion. “Ni Saharakoa naiz.” Eta zaintzaileak erantzun zion: “Sahararra? Orduan jarri hor kanpoan zure dendak, zure haimak, eta itxaron erabaki arte”.

 Sahararrak 1975etik daude zain, ez inoren lur mortu batean, ezin paradisurako bidea, ezin infernurako bidea hartu... Sahararren eraman handia!

 Nago idazki honetan egindako galderei erantzun ofiziala jaso arte sahararren pazientzia puska bat beharko dugula. Baina, nolanahi delarik ere, galderak egin, egin behar dira, erantzun gehienak irakurleak berak asmatzen ahal dituen arren.

2013-12-19

Japonian irakasle

D ereduko irakasleon kontrako ikerketen, jazarpenaren eta asmo zitalen aurrean, atzoko manifestazio jendetsuak bizkortzeko eta suspertzeko balio izan zuen. Ia-ia den-dena esanda dagoenez gero, zaila da deus berririk idaztea. Halere, kontu jakina da Japoniarekin sentitzen dudan zaletasuna, eta blog honetan bertan hamaika erreferentzi duzu Japonia dela eta. Neguko solstizioaren oporraldiaren atarian gaudelarik, Internetetik hartutako irudi bat egokitu eta euskaratu dut hemen geldi dadin, ondo merezitako oporren atarikoan, euskarazko irakaskuntzan aritzen diren guztientzako opari.
Norberak atera ditzala bere ondorioak Barcinak eta Iribasek auspotu duten oldarraldiaren karietarat. Nik Japoniarekiko nire miresmena handiagotzeko beste arrazoi bat daukat. .

2013-11-14

Orbel azpiko haikuak liburuaren aurkezpena


Ez-ohiko liburu aurkezpena egin zen atzo Iruñeko Auzolan liburudenda mitikoan, Orbel azpiko haikuak liburuko haikuak irakurri baitziren, konpainia noblean, lagun giroan udazkeneko iluntze hotzean, negua datorrelako seinale.





Haikuak irakurtzerakoan galdu egin behar zara basoan barrera pasieran galduko bazina bezala: haikuetan liluraren misterio datza, eta atzemanezina susmatzeko aukera.

Nire aurreko haiku liburua, Gerezi garaiko haikuak, duela bi urte atera zen. Harrezkeroztik sortutako haikuak bildu ditut oraingo liburuttoan, eta Lapurdi eta Nafarroa osoko bideetan barna orbela kraskatzean, usaintzean, ukitzean, ikustean eta aditzean sentitutakoak transmititzen saiatu naiz. Erdietsi dudan ala ez, irakurleak erranen!


2013-10-16

Gorrotoa, delitu

 Ekuadorreko funtzionario bat atxilotu dute homosexualitatea sendatzeko klinika bat zuzentzen edota kudeatzen zuelako. Lesbiana batek egin zuen salaketa baten ondorioz etorri da atxiloketa, klinika horretan pairatu behar izan zuenagatik: tratamendua baino tratu txarra eman zioten.
Homosexualitatea eritasuntzat hartzea oraindik harrigarria egiten zait, bistan da, baina albistearen hondarrean agertzen zen datu batek eman dit atentzioa: Ekuadorreko Kode Penalaren arabera gorrotoa delitua da, eta lesbiana horri emandako tratu gorrotagarria ekintza judiziala abiatzeko oinarria izan da. Izan ere, akusatuari gorroto delituagatik aplika dakiokeen zigorraldia sei hilabete eta bi urte bitartekoa da.
Espainiako Kode Penalean gorrotoa delitutzat hartuko balitz, Nafarroako eskuin atzerakoi eta navar-ero-ko buruek ikurriñari erakutsitako gorroto eta sektarismoa oinarri sendoa izan liteke auzipetzeko eta zigorraldi luzeak ezartzeko agintari bati baino gehiagori.
Arrantzale bizardunek uztailaren 6an egindakoa ezin daiteke delitua izan, ekintza ausart, eredugarri eta biribila izan baitzen, inor zauritu ez zuena, guztiz pazifikoa eta bihotz-altxagarria; askok eta askok eginen genukeena. Delitua, ordea, fatxek erakusten duten gorrotoa da. Sanferminetan agerikoa izan zen politikari batzuen gaitasun falta euren ohiko eskemetatik at dagoen edozein egoerari aurre egiteko.

Zorte pitin batekin, ikurriñafobia erakutsi duten horiek, gainera, kontrako efektua lortzen dute: ikurriñitisa.