Aspalditik Zarautzen bizi den azpeitiarrak idatzia eta sare sozialetan irakurria:
“Iristen zaizkigun gauza bitxiak bere horretan zabaltzea da errazena.
Erdaretan heltzen zaizkigunak euskarara itzultzeko ahalegintxoa egin behar genukeela iruditzen zait”.
Akort eta ados. Honatx gaurko nire ekarpena, Jean Piaget suitzarraren esaldi bat :
Ikasturtea amaitzear eta irakaskuntzaren munduan ibiltzen garenok jakin nahi genuke nor izanen den Hezkuntza kontseilaria.
Kontseilariak badatoz eta kontseilariak badoaz. Batzuek beste batzuek baino eragin handiagoa izan dute. Oroitzen al zara Markotegi eta Arellanoren garaiez? Ziur baietz. Baina, nor oroitzen da orain Jesús Laguna kontseilariaz? Eta Luis Campoy kontseilari tuterarraz? Gero, Perez Nievas etorri zen, baina dimisioa eman zioten duela bi urte, UPN-k eginiko jokaldi politikoaren ondorioz CDNren izarra betiko itzaltzearren. Orduan Miguel Sanzek esan zion Alberto Catalani Hezkuntza kontseilaritza ere hartzeko. Azken bi urteotan Alberto Catalan esanekoa izan da Hezkuntza kontseilaria, UPNzen zuzendaritzako kidea izateaz gain eta Gobernuaren eleduna ere izateaz gain.
Hauteskundeak eta gero, argi zegoen Catalanek ez zuela jarraituko kontseilari. Haren ordez nor, baina? Antza, Nafarroako Unibertsitate Publikoan erretore izandako Pérez Prados jauna izanen omen da kontseilari berria, Barcinak horretarako erakarri zuen-eta UPNren zerrendetara. Irakaskuntzan urte batzuk daramatzagunok badakigu kontseilari berri bakoitzak egitasmo berriak ekartzen dituela; berri zaharrak, akaso.
“Goitik” etortzen zaizkigun hitz handiko eta xede handiagoko egitasmo horien mendean bizi gara irakasleok. Bat-batean etortzen diren ekaitz horiek kezkaturik eta durduzaturik uzten gaituzte, trumoi ozen eta oinaztargi azkarrak itsuturik. Hezkuntza politikaz arduratzen diren horiek, batzuek ume bat eskolan inoiz ikusi ez duten horiek, den-dena egiteko agindu eta epe estuak ezartzen dizkigute: Santo Domingo aldapatik agindu, eta lubakietako irakasleek aginduak bete ditzatela, eta, ahal bada, atzoko. Nornahi izan delarik ere, kontseilari guztiek nahi izan dute euren arrastoa utzi hezkuntza munduan, euren inpronta.
Orain euskaltzale izateagatik nabarmentzen ez den Perez Prados izan daiteke kontseilari berria, UPN eta PSNren koalizio gobernuari esker –uler bedi ironia-; Yolandaren eta Robertoren arteko feeling-ari esker.
Niri Roberto Jimenezek gogora ekartzen dit Alemaniako sozialdemokraziaren burua zen August Bebel. Alemaniako Alderdi Sozialdemokrataren ibilaldi herratikoa zen, eta Alemaniako eskuinaren txaloak hartzera ohituta zegoen August Bebel. Orduan parlamentari ezkertiar batek galdetu omen zion: “Zertan ari zara, Bebel? Burgesiak txalotzen badizu…” Seinale txarra!
Ez gaitezen harritu, beraz, karramarroa deitzen diotenean Roberto Jimenezi. Zergatik deitzen diote Pitillasekoari karramarroa? Politika kontuetan beti atzeraka, atzeraka, atzeraka ibiltzen delako, karramarroaren gisara.
Profita dezagun oporraldia atseden hartzeko eta indarrak biltzeko, lagunok, irailean beharko ditugu eta.
Euskarazko ereduak, D ereduak, 25 urte bete ditu aurten Berriozarren. Hogeita bost urte hauetan lortu dena ez da gutxi, baina A, G eta D ereduak dituen ikastetxe bat, -zortziehun ikasle baino gehiago, laurogei irakaslez osaturiko klaustro bat- ez da erraz gobernatzen den itsasontzia.
Duela hiru urte jada, Mendialdea Guraso Elkarteak eskaera ofizial bat egin zion Nafarroako Gobernuari D ereduko ikastetxe berri bat eraiki zezan eta hizkuntz ereduaren arabera bi zentro antola zitzan: bi zentro, beraz, ez gaur dagoen ikastetxe partekatu gobernagaitza. Ez ziguten erantzun, eta Haur Hezkuntza, eta Lehen Hezkuntzako ikastetxe bat eraiki beharrean, institutu berri bat egin zuten, aurten mustu dena. Nolanahi den ere, gurasoen nahia argia eta garbia da aspaldi-aspalditik.
Ikasturte honetan bi zentro sortzeko gaia planteatu zen ikastetxean eta irakasle gehienak, bozketa batean, bi zentro sortzearen alde agertu ziren: D ereduko irakasle gehien-gehienak ez ezik A eta G ereduan irakasle dauden batzuk ere hala agertu ziren bozketa libre eta demokratiko batean. Irakasleen jarrera horrek akuilatutik, D ereduko gurasoak martxan jarri ginen berriro D ereduko zentro baten aldeko aldarrikapena berpizturik.
Hamaika bilera eta elkarrizketa, kale agerraldiak Berriozarren eta Hezkuntza Departamentuaren atarian. Martxoan jakinarazi zitzaion gurasoen nahia eta jarrera ikuskari den Pilar Jauregi andreari. Gero, beste bilera eskaera formala egin zitzaion ikuskari nagusiari eta bilera gertatu baina hiru ordu lehenago bertan behera utzi zuen ikuskari nagusi Esparza jaunak. Oraindik ez omen du astirik izan gurasoak hartzeko
.
Atzo ere manifestazio jendetsua egin dugu Berriozarren eta bertan parte hartu dugu guraso askok eta baita irakasle askok ere. Finean, denoi komeni zaiguna da, UPNko, PSOEko eta Ezker Batuko zinegotziak kontrakoa bozkatu arren udalean.
Eta orain, zer egin? Hasieran aipatu dudan itsasontziaren konparaziori jarraiki, honako hau da, ene uste apalean, gakoa: gurasook arraunlariak izan gara bidaia honetan, baina lemazain eta kapitain on bat behar dira ozeanoan barna nabigatzeko. Alferrikakoa da bitakora koaderno zoragarri bat prestatzea, inor ez badago prest luma bitakoran idazteko eta itsasontzia gobernatzeko ardura bere gain hartzeko.
Arraunlariok ezin gara aginte-ganberara igo. Portuko agintariekin biltzeko esperantza ez dugu galdu, baina portuko ikuskatzaileek ederki dakite zer nahi dugun, baina Mendialdea izeneko itsasontzia ez dute utziko ateratzen portutik aginte talde bat gabe, kapitaina eta lemazainik gabe, Mendialdea izeneko itsasontzia hondoratuko litzatekeelako.
Kapitain-pilotu bat behar dugu, Mendialdea izeneko itsasontzia libre nabigatuko bada. Eta D ereduko eskifaiako kidea izan behar da, bestela arraunlariok erabat zapuztuta geldituko ginateke eta, agian, inork hartu nahi ez duen itsasontzitik jaitsiko lirateke batzuk.
Eskifaiako kideok: abagune ezin hobea da lemari heltzeko eta D ereduko itsasontzia libre nabigatzen has dadin. Ardurak hartzeko garaia da, zeren ardurarik eta erantzukizunik hartu ezean, portuko agintaritzak izendatuko du kapitain kanpotar bat, eta gero komeriak. Arraunlariok zain gauzkazue arraunari ekiteko.
Euskararen Irakaskuntzarako Baliabide Zentroan, EIBZn, bost urte daramat lanean. Bestela pentsa daitekeen arren, eskolak ematen asko ikasten dut nik. Gutxien espero duzun unean dator ustekabea: aurreko urteetan talde guztiekin funtzionatu duen ariketa gelara eraman eta... ez da (sic) funtzionatzen; ongi prestatu duzun arren, goitik behera arakatu duzun arren... ez da funtzionatzen... ikasleek gutxien espero duzun lekutik ateratzen dute untxi zuria -voila!- txisteratik.
Gogoan al duzu ariketa paradigmatiko hura? Hamaika zirriborro, hamaika proba eta hamaika froga egitekotan ere... ikasleei banatutakoan batek esaten dizu brastakoan: “hemen jartzen du ikakaslearen fitxa, eta ikaslearen fitxa da”. Ikakasle... Kaka putza! Zenbat aldiz ikusi duzu ariketa hori fotokopiatu aitzin? Zuzentzaile ortografikoa pasatu zenuen-eta! Baina hor dago, orriaren goiko aldean, Word-Artez -baina ez artez- egina: IKAKASLE; letra larriz, gainera. Ikakasle...Kaka; kaka putza!
Izan ere, EIBZn lan egiteak apaltasun handia eskatzen du. Gure saioetan teorian argiak eta garbiak diren dokumentuek etengabeko eztabaida sutsuen abiapuntu bihurtzen dira gutxien espero duzun saioan... eta horrelakoetan umiltasuna lagungarria da, zerbait ikasiko bada.
Badakit emaile askorentzat galderak deserosoak direla, baina nire saioetan beti galderak egiteko aukera ematen diet ikasleei: galderak, batetik, pizgarriak dira eta, bestetik, niri giltza batzuk ematen dizkidate... Galdera nolakoa den, halako ondorioak aterako ditut nik galdera egin didanaz, ulertu duenaz, ulertu ez duenaz, taldearekiko bere rolaz... joko psikologiko politak ikusi ditut EIBZko 5. gela horretan.
Bost urte hauetan denetariko ikasleak izan ditut. Ez dut lehenago esan, baina gure ikasleak irakasleak dira, arauzko irakaskuntzan aritzen diren irakasleak, lan baimenarekin euskara hobetzeko ikastaroan daudenak; ikasle bereziak, beraz. Nahi izatera, ikus Freskatze ikastaroaren gaineko xehetasunak- Ikasle bereziak diot, zeren irakasle rola etxean uzteko eskatzen diegu, urteak eta urteak rol horretan -eta bakarrik horretan- ibili diren horiei. Eskatzen diegu, halaber, ustezko ziurtasunak kolokan jarri behar dituztela: “ziur al zaude ziur h-rik gabe dela” Eta Urliaren arrapostua: “Bada, nik ikusi dut h-rekin: zihur”. Eta arrazoi du: nonbait, noizbait, ziur naiz ikusi duela zihur (sic) idatzia:
Eta ikasteko, entzun eta aditu behar da, baina, tamalez, urteotan ikusi dut batzuek bakarrik entzuten dutela berresteko pentsatzen zutena; ez dute behar bezainbeste aprobetxatzen, ez dute hausnartzen, ez dute ezer berririk onartzen... Horiek ez dute ikasten, ez baitute berrikuntzarik onartzen; blokeatzen da jakin mina eta, ondorioz, blokeatzen da ikaspena.
Ikasteko lehen baldintza ikasteko gogoa izatea da. Baina onartu behar da zaila dela, irakasleei eskatzen diogulako protagonismo galtzeko, aginteari uzteko tarte batez.
Ikastaroa arrakastatsua izanen da baldin eta ikasle aritu diren irakasleak agindu zaizkion testu onak egiten badaki, ez bakarrik horri buruz zerbait badaki, ez bakarrik horri buruzko teoria baldin badaki, baizik eta benetan agindutako testuak, oharrak direla, eskutitzak direla, txostenak direla, eskabideak direla... zuzen, txukun, egoki eta eraginkortasunez egiten badaki. Eta ikastaroko lanak ikusita, gehienek ikastaroa ederki profitatu dutela ageri-agerikoa da.
Freskatze ikastaroko nire arloa hizkuntzaren ikuspegi diskurtsibo testuala lantzea da, testugintza alegia. Egunotan ikasle-irakasleekin ez dut saiorik eta horrek aukera eman dit testugintzari buruzko testu hau idazteko. Blogean geldi dadila, egunotan buruan jiraka dabilkidanaren erakusgarri.
Pare bat post bat jarri dut blog honetan Daniel Cassany-en ikastaroan ikasitako hainbat konturekin. Berbaldiaren -diskurtsoaren- azterketa kritikoaren beharrizana azpimarratzen du irakasle katalanak. Rere les linies - Tras las líneas liburuan, gai baten aldez aurretiko ezagutza beharrezkoa izanik interpretazio kritikoa egiteko, idazkiak esaten ez duen hori ere asmatuko badugu.Gero eta arruntagoa da hizkuntza anitzetan irakurtzea eta idaztea. [...] Munduko gizarte gehien-gehienak eleanitzak dira. Gero eta arruntagoa da hizkuntza ezberdinetan irakurtzea; hizkuntza batean jasotzen duzu mail bat, eta beste batean ari zara kontsulta bat egiten web batean, baina beste batean ari zara idazten ordenagailuan une horretan bertan.Baina etxeko hizkuntzaz ez da atzerritar hizkuntza batean bezala irakurtzen; ohar dadila irakurlea ez dudala ama-hizkuntza idatzi, etxeko hizkuntza baizik, azken urteotan hizkuntzalariek gero eta gehiago darabilten dermioa erabilita. Nire kasuan, adibidez, etxeko hizkuntza ez da nire ama-hizkuntza -ezta nire aita-hizkuntza ere, bidenabar esanda-; gurasoak erdaldunak ditut nik, erdaldun peto-petoak, izan ere.
Diskurtsoa (berbaldia) ez da inoiz neutroa, ez da errealitatearen isla objektiboa. Berbaldiaren sortzailea leku eta une zehatz batzuetan sortu duenez, subjektu horrek daukan errealitatearen isla baino ezin da izan; baina errealitatearen ikuspegia erabat lotua dago intentzioei, jarrerei, usteei eta, horregatik, berbaldiak islatuko ditu menpekotasun harremanak, bidegabekeriak eta zapalkuntzak. Hori horrela bada, hori guztia kontuan hartu beharko da ulermen kritikoa egingo bada.Liburuan aurrera egin ahala, beste hainbat pasarte interesgarri irakur daitezke. Ene ustez, Cassany-k duen dohain miresgarrienetako bat hauxe da; besteok ere pentsatzen duguna argi, garbi, egoki eta biribil azaltzeko dohaina; behin baino gehiagotan gertatu zait pasarte jakin bat irakurritakoan, zera pentsatzea: ze arrazoia duen tipo honek, egia biribil-biribila da. Adibidez, jarraian doan pasartea, esandakoaren erakusgarri.
Interpretazio kritikoa egiteko, beraz, gaiaren aldez aurretiko ezagutza eduki behar da; idatziak esaten ez duen guztia asmatu behar da.
[...] prosa izebergaren punta baino ez da; itzulpen batekin izotz puska bat baino ez dugu ikusten, ur azalean dagoena, baina izebergaren zati txikiena baino ez dena.
Ze zaila den irakurtzea. Alabaina, askoren ustez, ze erraza den! Eta irakurketa nola aldatu den azken urteotan...! Eta nola aldatuko den!Hori eta askoz gehiago eskaini digu ikastaroan irakasle katalanak. Irakurle zintzoak susmatuko zuenez, - Diskurtsoaren azterketa kritikoa da Daniel Cassanyk Pompeu Fraba Unibertsitatean irakasten duena; ezin bestelakoa izan!
Askoren ustez, irakurtzea grafia ahoz erreproduzitzea baino ez da; Erdi Aroko ikuspegia da hori, eta ulermena bigarren maila batean gelditzen da. Ikuspegi modernoagoen arabera irakurtzea irakurritakoa ulertzea da eta, horregatik, ulertu gabe ahoz testu bat erreproduzitzen dutenei analfabeto funtzional deritze.
Baina gaur egun, ikuspegi soziokultural batetik begiratuta, aldarrikatzen duguna hauxe da: irakurketa eta idazketa giza-produktuak dira, gizarteak berak zehaztutako produktuak.
Izan ere, irakurketa bera modu ezberdinez ulertu da historian zehar; hartara, leku bakoitzean eta garai bakoitzean, bai irakurketak, bai idazketak, tokian tokiko eta lekuan lekuko ezaugarriak hartu dituzte.
Azken urteotan, beraz, garrantzi handia ari da hartzen literaltasun kritikoa. Ingelesezko literacy hitzetik dator literaltasun hori. Ze garrantzitsua den -eta izanen den- konturatzea kontu hauetaz guztiaz! Egia da irakurtzea irakurritakoa ulertzea dela... baina horrek ez du esan nahi irakurtzen duzun guztia sinetsi behar duzunik! Ezinbestekoa da ikuspegi kritikoa izatea, batez ere, gero eta gehiago on line irakurtzen dugun garaiotan... Testuak, atzo Cassanyk esaten zuen modura, gailu kulturalak dira.
Irakurtzean hiru maila bereizi behar dira:Lerroetan idatzita dagoena ulertzea hitz guztien esanahia ulertzea da. Baina guk badakigu agertzen dena bezain garrantzitsua izaten dela ezkutuan dagoena, esaten ez den hori, lerroan artean dagoena.
- zer dagoen idatzita lerroetan,
- zer dagoen lerroen artean, eta
- zer dagoen lerroen atzean.
Badakigu lerroen artean irakurtzen eta hitzetatik haratago joan behar dugula; argi eta garbi agertzen ez den arren, lerroan artean irakurriz geure ondorioak atera ditzakegu, esaten ez den zerbait ondorioztatu dezakegu; iradokitzen dena, ironiaz esaten dena...
Baina agian ez dakigu beste maila bat dagoela ezkutuan, hirugarren maila bat, lerroen atzean ezkutuan dagoena; egile(ar)en ideologia, ze ikuspuntua darabilen testu horretan, nor den benetan egilea, ze argudioak erabiltzen dituen -eta zeintzuk ezkutatzen dituen-, ze intentzioarekin egin duen hori... Lerroen atzean ezkutatzen dena ikusteko ezinbestez irakurle kritikoak izan behar dugu.
Esan gabe doa, hiru ulermen maila horien arteko mugak lausoak dira, eta, anitzetan, zaila suerta dakiguke hori maila horiek... baina ez du axola; garrantzitsauena da konturatzea, egon, badagoela lerroen atzean ikuspuntu gordea, sarritan garrantzi handikoa izaten dena.
Zeren, ez dezagun geure burua engaina, hizkuntza ez da objektiboa; ezin da izan objektiboa. Hizkuntza, izatez, abstraktua da. Geure buruan baino ez dago hizkuntza, eta liburu batean hizkuntza jakin baten gramatika dugu, edota hiztegi batean hizkuntza baten lexikoa... Baina errealitatean berbaldiak daude. Eta berbaldiak betui kokatuta ematen dira, garai eta toki jakinetan, eta ez era abstraktu batean. Bernbaldiak ez daude denboratik at, edo egoera jakin batetik at; egilea, beti, hiztun komunitate jakin batean ekoizten ditu berbaldiak. Egilea, beraz, ez da izaki abstraktua, eta bizi da hiztun komunitate jakin batean, non, besteak beste, irakurri eta idatzi egiten d; eta komunitate horretan mundua ulertzeko ikuspegi bat dago, munduaren ikuspegi jakin bat, munduko beste hizkuntz komunitateetan ez dutena... Hortaz eta beraz, berbaldiak ezin dira neutroak izan; ezinezkoa da objektibitatea, berbaldi neutrorik edo objektiborik ez da.
Berbaldia neutroa ez denez, ezin da izan errealitatearen isla objektiboa; eta errealitatearen ikuspegia erabat lotuta dago intentzioei, jarrerei, usteei... Hori guztia -eta gehiago- kontuan hartu beharko dugu irakurle kritiko izanen bagara.
Oso ongi ikusten ez zaion arren, ezkerretik hasita bigarrena duzu Daniel Cassany. Afarian berbaldi kokatuak eta eraginkorrak gozatzeko aukera izan genuen; besteak beste, txiste apartak eta errepikaezinak... Eta irakurle zorrotzak bereiz ditzala hitzen arteko ñabardurak, sinonimoak ez baitira!
Eta zergatik egin dute hori?
Ez dute inolako arrazoirik eman. Zergatik? Hargatik! Horixe da gurasoak gehien atsekabetzen dituena. Alkatearen jarrera udal bilkuran oso harroputza izan zen. Izan ere, oro har, guraso gehien-gehienok pozik daude Haur Eskolaren funtzionamendurekin eta, orain langile guztiak kalera botatzea inolako arrazoirik eman gabe ez da zilegia; nolanahi den ere, Udal Goernu taldearen prozedura desegokia izan da Areago kontuan hartuz hurrengo ikasturterako umeen aurrematrikulazioa egina dagoela; Berriozarko Udalaren webgunean iragartzen den bezala, epea agortuta dago.
Hain zuzen, horregatik daude horren kezkatuta, zeren gurasoek jadanik eginak dituzte aurrematrikulazioak, epe guztiak agortuta daude eta eskuak lotuta utzi dituzte.
Baina Haur Eskola egonen da irekita irailaren 1ean?
Horixe jakin nahiko luketa eta irailaren 1ean irekita egonen den, zeren ez diete ezer ziurtatu hurrengo ikasturteko funtzionamenduaz. Zerbitzu publikoa da, eta orain sortu den katramila hau sortu beharrean, errazena zen beste urte batez berritzea kontratua Haur Eskola kudetazen duen enpresari.
Gainera, UPNkoek ingelesa sartu nahi omen dute, inork eskatu ez duena sartu nahi dute... argi dago euskarari kalte egiteko eta euskararen kontra jotzeko darabiltela ideia hori. Sinadurak ere bildu dituzte bidagabekeria hori salatzeko, baita kalera atera ere.
Ezkabaren talaiatik ikusi genuen ostegunean, Berriozarko Eguzki Plazan eginiko kale agerraldia.
Gurasoek eskatzen dutena hauxe da: Haur Eskola kudetzen duen enpresari berritzea beste urte batez, eta irakasleek berdin-berdin jarraitzea.
Posts
All Comments
